Upphafið

   Árið 1923 var stofnað bókasafn hér í sveitinni. Þar voru fjölmennust plássin á Kvíabryggju og í Bár, Eyrarpláss og Vatnabúðaplássið. Kaupstaður hafði þá nokkrum árum fyrr færst frá Grundarkampi út í Nes þar sem þéttbýli myndaðist smámsaman og nefndist Grafarnes.
Runólfur Jónatansson á Spjör o.fl. unnu meðal annarra að stofnun lestrarfélagsins en þau voru þá sem óðast að spretta upp út um allt land. Borgarbókasafnið var t.d. stofnað þetta sama ár.
Þegar Runólfur fluttist frá Spjör settist hann að í Neshúsum í Grafarnesi. Á heimili hans og konu hans Sesselju Gísladóttur var bókasafnið starfrækt fyrstu árin. Árið 1939 er ákveðið að Ungmennafélagið taki að sér rekstur safnsins og flyst það þá í Götuhús til Guðmundar Runólfssonar og er þar til ársins 1946. Barnaskóli sveitarinnar var þá kominn í Samkomuhúsið og var Elimar Tómasson þar skólastjóri og hafði umsjá með bókum Bókasafns Grundarfjarðar eins og það hét þá. Árið 1956 tók Eyrarsveit við rekstrinum og var það þá nefnt Bókasafn Eyrarsveitar.
Upp úr 1960 var safnið flutt upp í nýbyggðan barnaskóla ofan við byggðina.Þá tók við umsjá þess Kristján Jónsson frá Eiði en hann var þá vigtarmaður hér í Nesinu. Hann sá um bókasafnið ásamt Helgu Þóru Árnadóttur og þegar hann féll frá 1969 tók hún alveg við.

Myrkir tímar

   Árið 1969 var bókasafnið sett í kassa og flutt upp í kirkju sem þá var nýbyggð, vígð 1966. Þar var reynt að lána út bækur við þröngar aðstæður inn af skrifstofu prestsins. Helga Þóra var þar í sjálfboðavinnu eins og áður. Engin bókasafnsnefnd hafði verið kosin frá upphafi, safnverði til ráðuneytis og aðstoðar fyrr en 1975 en þá voru allar bækur komnar niður í kassa ári fyrr og geymdar uppi á kirkjulofti.
Það tók þrjú ár að byggja upp bókakost safnsins og koma fyrir í nýrri aðstöðu í opnu rými í nýrri viðbyggingu Grunnskólans og var það opnað þann 6. nóvember 1978. Bókasafnsnefnd, Helga Þóra, Guðlaug Pétursdóttir og Ástþór Ragnarsson unnu á safninu í sjálfboðavinnu þann vetur og var það opið tvisvar í viku, einn og hálfan tíma í senn.

Eldur

   Það varð mikið áfall fyrir alla sem að safninu höfðu komið og sérstaklega Helgu Þóru sem hafði unnið svo lengi við slæmar aðstæður í mörg ár, að bókasafnið eyðilagðist í eldi 14. mai árið 1979. Þá skemmdist einnig nýstofnaður leikskóli Rauða Krossins og öll stjórnunar- og vinnuaðstaða kennara. Næstu tvö ár fór fram uppbygging safnsins með stuðningi fyrirtækja í þorpinu og ríflegu framlagi frá Eyrarsveit. Skólastjórinn sem þá var Jón Egill Egilsson gekk í uppbygginguna af krafti ásamt bókasafnsnefnd. Gjafir bárust þá víða að.

Uppbygging

   Árið 1984 kom til starfa bókasafnsfræðingur, Súsanna Flygering og skráði hún allt safnið og var langt komin með skólabókasafnið þegar hún flutti sig til Reykjavíkur aftur tveimur árum seinna.
Skólabókasafn Grunnskólans var á tímabili orðið eitt af þeim best búnu á Vesturlandi. Smám saman fór því að þrengjast um söfnin þar sem þau voru í sama húsnæði í miðrými nýja skólans. Byrjað var að setja bækur í kassa og flytja í geymslu um 1988 og eru þar nú um 2000 bindi af um 7.000 bókum almenningsbókasafnsins. Bókasafnsstjórn leitaðist við að koma safninu á stærri og hentugri stað í þorpinu en fjárhagur sveitarfélagsins leyfði það ekki. 1995 var ákveðið að safnið skyldi vera til húsa í Grunnskólanum ásamt skólabókasafni.
Í apríl 1998 var Bókasafn Eyrarsveitar flutt að Borgarbraut 18, Fögruvöllum en þá hófust framkvæmdir við stækkun skólans. Ekki varð úr að safnið flytti aftur inn í skóla. Var þá ákveðið að byggja ofan á Vélsmiðju sem Bæring Cecilsson byggði á 7. áratugnum. Í lok maí 2001 flutti safnið inn á efri hæð að Borgarbraut 16 ásamt Dreifnámi Grundarfjarðar. Á neðri hæð er aðsetur Slökkviliðs Grundarfjarðar og áhaldahúss sveitarinnar.

Tölvuvæðing

   Árið 1999 var bókasafnið tölvuvætt og tengt internetinu og sameiginlegu bókaskrárkerfi sem er meðal annars notað af grunnskólum Reykjavíkurborgar og Borgarbókasafninu.
Fljótlega tekur svo við nýtt kerfi, Aleph 500 eða Gegnir sem mun þjóna flestum bókasöfnum landsins.
Forstöðumaður bókasafnsins frá 1986 er Sunna Njálsdóttir.

Allar ábendingar um söguna eru vel þegnar og það látið standa sem sannara reynist. Gert 2001. SNB